Sự phát triển của công nghệ đã thay đổi đáng kể quy trình xét xử tại tòa án, đồng thời mang lại nhiều giải pháp mới. Cả Luật Tố tụng Dân sự lẫn Luật Tố tụng Hình sự đều cho phép người cần được lấy lời khai tham gia phiên tòa thông qua các phương tiện viễn thông – tức là trực tuyến.
Tuy nhiên, Nghị định số 15/2025 (ngày 10 tháng 12) của Bộ Nội vụ, có hiệu lực từ tháng 2 năm 2026, cũng tạo điều kiện cho việc tham dự phiên tòa trực tuyến. Theo nghị định này, công chúng giờ đây không chỉ có thể tham dự các phiên tòa trực tiếp mà còn có thể tham dự trực tuyến.
Nguyên tắc công khai
Nguyên tắc công khai phiên tòa là một trong những nguyên tắc cơ bản của hệ thống tư pháp, được quy định tại Điều XXVIII của Hiến pháp. Đây là một nguyên tắc mang tính bảo đảm: nó đảm bảo tính minh bạch và khả năng giám sát trong hoạt động của hệ thống tư pháp. Khả năng kiểm soát của xã hội góp phần đảm bảo rằng các tòa án và các quan chức khác tham gia vào thủ tục tố tụng thực sự hành động một cách độc lập và vô tư, chỉ tuân theo pháp luật.
Quy định về việc tham gia trực tuyến
Với sự phát triển của công nghệ, đã xuất hiện khả năng cho phép người tham dự tham gia các phiên tòa không chỉ trực tiếp mà còn qua hình thức trực tuyến. Các quy định chi tiết về vấn đề này được quy định tại Nghị định số 15/2025. (ngày 10 tháng 12) của Bộ Tư pháp, có hiệu lực từ tháng 2 năm 2026.
Nghị định này quy định việc đáp ứng các yêu cầu về kết nối internet phù hợp và thiết bị được sử dụng là điều kiện để tham gia vào việc truyền hình trực tiếp phiên tòa.
Một điều kiện khác để tham dự phiên tòa là phải đăng ký trước. Việc đăng ký tham dự với tư cách là khán giả trực tuyến có thể được thực hiện trên nền tảng đăng ký của Văn phòng Tòa án Quốc gia, bắt đầu từ ngày thứ năm trước ngày diễn ra phiên tòa cho đến 12 giờ trưa ngày trước phiên tòa. 100 người đầu tiên đăng ký thành công là cá nhân đủ tuổi có thể tham gia phiên tòa với tư cách là người theo dõi trực tuyến. Sinh viên đang theo học các ngành luật và khoa học chính trị tại các cơ sở giáo dục đại học, cũng như các giảng viên và nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực đào tạo này được ưu tiên đăng ký.
Nghiêm cấm việc ghi hình hoặc ghi âm buổi phát sóng trực tuyến cũng như việc công bố các nội dung đó. Việc ghi hình hoặc công bố tài liệu của phiên tòa có thể dẫn đến việc phải chịu trách nhiệm hình sự hoặc dân sự.
Việc triển khai hình thức xét xử trực tuyến là một bước tiến lớn, tuy nhiên, để đảm bảo hoạt động hiệu quả, các tòa án cần phải trang bị đầy đủ các điều kiện kỹ thuật và đảm bảo hệ thống vận hành ổn định.
