Những tiến bộ công nghệ đã làm thay đổi đáng kể cách thức tiến hành các phiên tòa, mang đến nhiều giải pháp mới. Cả Bộ luật Tố tụng Dân sự và Bộ luật Tố tụng Hình sự đều cho phép việc lấy lời khai thông qua phương tiện liên lạc điện tử, tức là hình thức trực tuyến.
Tuy nhiên, Nghị định IM số 15/2025 (10.12.2026), có hiệu lực từ tháng 2 năm 2026, cũng tạo ra khả năng công khai phiên tòa theo hình thức trực tuyến. Theo quy định mới, công chúng hiện có thể tham gia các phiên xét xử không chỉ trực tiếp tại phòng xử án mà còn thông qua hình thức trực tuyến.
Nguyên tắc công khai xét xử
Nguyên tắc công khai của hoạt động xét xử là một trong những nguyên tắc cơ bản của nền tư pháp, được quy định tại Điều XXVIII của Luật Cơ bản (Hiến pháp Hungary). Đây là nguyên tắc nhằm bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của hệ thống tư pháp. Khả năng giám sát của công chúng giúp bảo đảm rằng tòa án và các chủ thể tham gia tố tụng hoạt động một cách thực sự độc lập, khách quan, và chỉ tuân theo pháp luật.
Quy định về tham gia phiên tòa trực tuyến
Với sự phát triển của công nghệ, đã xuất hiện khả năng cho phép công chúng tham gia các phiên xét xử không chỉ trực tiếp tại tòa mà còn theo hình thức trực tuyến. Các quy định chi tiết về vấn đề này được nêu trong Nghị định IM số 15/2025 (XII. 10.), dự kiến có hiệu lực từ tháng 2 năm 2026.
Quy định yêu cầu điều kiện để tham gia phát trực tiếp phiên tòa là phải có kết nối internet phù hợp và thiết bị truy cập tương thích.
Một điều kiện bổ sung là phải đăng ký trước. Người tham gia có thể đăng ký trực tuyến với tư cách người nghe trong khoảng thời gian từ ngày thứ năm trước ngày mở phiên tòa cho đến 12 giờ trưa ngày hôm trước phiên tòa, thông qua mẫu đăng ký của Cơ quan đăng ký tòa án quốc gia. Chỉ 100 người đầu tiên từ đủ 18 tuổi đăng ký thành công sẽ được phép tham gia phiên tòa theo hình thức trực tuyến. Ngoài ra, sinh viên luật hoặc khoa học chính trị tại các cơ sở giáo dục đại học, cũng như giảng viên và nhà nghiên cứu trong các lĩnh vực này, được hưởng quyền ưu tiên khi đăng ký.
Nghiêm cấm việc ghi âm, ghi hình hoặc lưu lại nội dung phát trực tuyến cũng như việc công bố các nội dung đó. Việc ghi lại hoặc phát tán nội dung phiên tòa có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự hoặc dân sự.
Việc triển khai xét xử trực tuyến là một bước tiến quan trọng, tuy nhiên điều kiện tiên quyết là các tòa án phải đảm bảo hạ tầng kỹ thuật đầy đủ và hệ thống vận hành ổn định để bảo đảm hoạt động diễn ra đúng quy định và hiệu quả.
